مقدمه: با توجه به افزایش روزافزون آلاینده هایی نظیر هیدروکربن های آروماتیک و مشکلات زیست محیطی ناشی از انتشار آن ها، تجزیه زیستی و پاک سازی این ترکیبات سمی توسط میکروارگانیسم ها از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. تولوئن یکی از مواد اصلی موجود در صنایع پتروشیمی و از مواد آلوده کننده رایج محیط زیست است که آثار مخربی بر سلامتی انسان و سایر موجودات زنده دارد.مواد و روش ها: در این تحقیق، به منظور جداسازی باکتری های تجزیه کننده تولوئن، از آب های نواحی مختلف از جمله سواحل دریای خزر و خلیج فارس و همچنین فاضلاب شهری نمونه برداری انجام شد. سویه ای که بیشترین توانایی را در تجزیه تولوئن داشت، با استفاده از آزمایش های بیوشیمیایی و مولکولی شناسایی و توالی 16S rDNA آن در بانک ژنی NCBI با عنوان Bacterium Ex-DG74 با شماره HQ414235 ثبت شد. در ادامه میزان حذف تولوئن از محیط کشت با استفاده از دستگاه طیف سنج نوری و کروماتوگرافی گازی، فعالیت آنزیمی سیتوکروم P450 و رشد در حضور آلاینده های نفتی و پتروشیمی بررسی شد.نتایج: پس از انجام مراحل غنی سازی در محیط حاوی تولوئن، در حدود 20 سویه جداسازی شد که در بین آن ها سویه جداشده از پساب تصفیه خانه اصفهان توانایی بالایی در تحمل و مصرف تولوئن به عنوان تنها منبع کربن و انرژی داشت. نتایج حاصل از طیف سنج نوری و کروماتوگرافی گازی مشخص کرد که این سویه می تواند تا غلظت 25(v/v) درصد تولوئن را به خوبی تحمل کند و بیش از 70 درصد از تولوئن 1(v/v) درصد را به عنوان تنها منبع کربن و انرژی مصرف کند. سویه Bacterium Ex-DG74 علاوه بر تولوئن توانست در محیط های حاوی نفت سیاه، نفت سفید، زایلن، نفتالین، اولئیک اسید، استایرن، دی هیدروآبتیک اسید و پلی اکسی اتیلن اکتیل فنل اتر نیز به خوبی رشد کند.بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده مشخص شد که فعالیت آنزیمی سیتوکروم P450، یکی از عوامل مهم در تجزیه آلاینده های مختلف توسط Bacterium Ex-DG74 است. از این باکتری به علت توانایی رشد در غلظت بالای تولوئن و تجزیه دامنه وسیعی از آلاینده ها، می توان به عنوان بذر سلولی در پاک سازی محیط های آلوده به ترکیبات سمی مختلف استفاده کرد.